Баулы районында машина белән сыер саву операторларының бәйгесе узды

Чара иҗат коллективлары чыгышларыннан башланды. Дәртле җырлар һәм биюләр кунакчыллык символына әверелде һәм Татарстанның традицияләргә генә түгел, ә авыл хезмәтчәннәренең хезмәт сөючәнлегенә дә чын-чынлап бай булуын күрсәтте. Шунда ук милли үзәкләр тезелеп киткән иде. Аларның һәркайсы үзенең муллыгын күрсәтергә тырышты. Өстәлләр көзге байлыктан сыгылып торды. Яшелчә, җиләк-җимеш, хуш исле бал һәм тәмле камыр ризыклары һәр өстәлне бизәде. Ә кунакларны дәртле җырлар һәм такмаклар белән каршы алдылар.

Чарада Татарстан Республикасы премьер-министры урынбасары – авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Җәббаров, Татарстан республикасы Дәүләт Советының Экология һәм табигатьтән файдалану комитеты рәисе урынбасары Нәҗип Хаҗипов һәм Баулы районы башлыгы Ильяс Гозәеров булдылар.

Катнашучылар алдында чыгыш ясап, Марат Җәббаров тармакның искиткеч күрсәткечләрен билгеләп үтте: узган ел йомгаклары буенча республикада 2 миллион 385 мең тонна сөт савылган, бер сыердан 8 873 килограмм сөт савып алынган. Агымдагы елның җиде аенда динамика 5% тәшкил иткән. Үз чыгышында ул республика хөкүмәте куйган бурычларга аерым игътибар бирде: 2030 елга Татарстан бер башка 10 000 килограмм сөт чигенә чыгарга тиеш. Моның өчен, министр сүзләренчә, сыйфатлы карау һәм тукландыруны тәэмин итү генә түгел, генетика мәсьәләләре белән дә җитди шөгыльләнү мөһим. Хәзер бу юнәлештә федераль үзәк зур ярдәм күрсәтә, ә республикада «Генбиотех» кебек махсуслаштырылган фәнни объектлар, хайваннар генетикасы белән эшләү лабораторияләре төзелә.

– Белгечләргә, җитәкчеләргә һәм хезмәттәшләребезгә бер урында гына “таптанырга” ярамый. Эш бара, ләкин җитдирәк булырга кирәк – яңа инвесторлар эзләү һәм гамәлдәге хуҗалыкларның позицияләрен ныгыту, – дип билгеләп үтте Марат Җәббаров, агымдагы чор лидерларын мисалга китереп. Савым югары булган районнар арасында Азнакай, Бөгелмә һәм Мамадыш районнары бар.

Соңрак иң яхшы авыл хуҗалыгы хезмәткәрләрен бүләкләү тантанасы булды.

Машина белән сыер саву операторлары конкурсы өч этаптан торды. Беренчесе – теоретик өлеш, бәйгедә катнашучылар анда 45 минут эчендә 20 сорауга җавап бирергә тиеш иде. Икенче этап – АДУ-1 маркалы саву аппаратын җыю һәм сүтү буенча практик этап. Монда вакыт кына исәпкә алынмаган (контроль норматив – 5 минут 30 секунд), ә җыюның дөреслеге дә исәпкә алынган. Җыеп бетергәч, аппарат вакуум насосының эшләвен тикшерә: әгәр пульсация булмаса, механизмны яңадан җыялар. Конкурсантларның кайберләре мондый чараларда даими катнаша. Алар конкурсның елдан-ел кызыклырак була баруын таный.

– Мондый конкурска дүртенче тапкыр киләм, – ди Кайбыч районыннан Мария Таймасова. – Бик ошый, барысы да бик кызыклы уза. Кешеләр белән аралашырга яратам, менә бүген дә таныш йөзләрне күрдем.

Сүз уңаеннан, конкурс ике көн дәвам итте. Ярышлардан тыш, катнашучыларны бай мәдәни программа, спорт һәм интерактив уеннар, тәмле ризык һәм формаль булмаган аралашу көтте.

– Конкурс һөнәрне популярлаштыру өчен кирәк, – дип аңлатты ярышларның баш хөкемдары, Татарстан республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгының терлекчелек тармакларын үстерү бүлеге башлыгы Сирень Нигъмәтҗанов. – Моннан тыш, бу төрле районнардан килгән операторлар өчен аралашу, яңалык үзләштерү өчен менә дигән мөмкинлек. Алар өчен бу чын кечкенә сабантуй: алар ел буе фермаларда эшлиләр, ә елга бер тапкыр менә шулай ял итәләр.

Теоретик һәм техник өлештән соң машина белән сыер саву операторлары конкурсның төп “аренасына” – Татар Томбарлысы авылындагы “Берлек” хуҗалыгының саву бинасына юл тоттылар. Анда конкурста катнашучылар үзләрен сыерлар белән эшләүдә күрсәтергә тиеш иде. Һәр сыер савучы, регламентны төгәл үтәп, берьюлы берничә терлек сава. Судьялар тизлекне генә түгел, үтәлешнең дөреслеген дә бәяләделәр. Чара барышында ветеринария таләпләрен үтәүгә аерым игътибар бирелде. Объектның биологик иминлеген һәм барлык кирәкле санитария-гигиена чараларын үтәүне контрольдә тотуны Баулы районы ветеринария хезмәте белгечләре тәэмин итте.

Бу конкурста иң беренчеләрдән булып Мөслим районы сыер савучысы үз бурычларын үтәде.

– Быел, 6 сентябрьдә, сыер савучы булып эшләвемә нәкъ дүрт ел булачак, – ди Татьяна Дәүләтшина. – Элек балалар бакчасында пешекче булып эшли идем. Ләкин бакчаны яптылар, яңа эш урыны эзли башладым һәм тиз генә таптым да – фермага киттем. Башта мин эшли алырмынмы, мин моны булдыра алырмынмы дип шикләнә идем. Тиз өйрәндем, барысы да ошый – хезмәт шартлары да, хезмәт хакы да. Безнең график – икегә ике, сменалап эшлибез. Сыерларны көнгә ике тапкыр савалар. Иртәнге саву иртәнге җидедә башлана һәм көндезге сәгать бергә кадәр дәвам итә. Кичкесе – өчтән тугызынчы яртыга кадәр, кайвакыт тоткарланабыз. Хуҗалык зур, мең баштан артык. Ләкин без – сыер савучылар, берничә, шулай булгач, булдырабыз. Хәзер техника да ярдәм итә, элеккеге кебек түгел, элек кул белән дә барысын да эшләгәннәр.

Һәм чыннан да, бүген бу механик саву гына түгел, ә чын акыллы ярдәмче. Һәр сыерның колагында – махсус чип. Аның аша мәгълүмат операторның компьютерына тапшырыла: терлекнең номеры, савым күләме, хәтта сөтнең сыйфаты. Машина белән сыер саву операторлары әйтүенчә, мондый җайланма эшне шактый җиңеләйтә.

– Мисал өчен, савым блогында махсус җайланма бар, ул сыерны кертә, әмма чыгармый. Тагын “параллель” һәм “карусель” җайланмалары да бар, – дип сөйли Әлки районыннан Фәния Шәймәрданова. Ул 37 ел сыер савучы булып эшли. – Ул залда берьюлы 20 баштан артык сыер савыла. Эшне ике сыер савучы тулысынча башкара ала. Әгәр сыер мастит белән авырый икән – система шундук сигнал бирә. Сыер сава торган махсус урында лампочка янып тора. Сыер саву процессы барганда ул янып тора, аппаратны алырга кирәксә ул сүнә, янып-сүнеп тора башлый икән, димәк, сыер савылып бетмәгән, һәм операторга эшне дәвам итәргә кирәк.

Һөнәри конкурс йомгаклары буенча 2026 елның иң яхшы машина белән сыер саву операторларын хөрмәтләү тантанасы булды. Барлык катнашучылар арасында Арча районы вәкиле Ландыш Носкова абсолют чемпион булды (ул иң күп балл җыйды – 98,08). Өлкәннәр арасында беренчелекне һәм чемпион титулын Мария Таймасова (Кайбыч районы) яулады. Көмеш медаль иясе булып Балтач районыннан Фәридә Һидиятова танылды, ә бронза медальгә Әлки районыннан Фәния Шәймәрданова лаек булды.

Яшь белгечләр арасында аерым номинациядә Айсылу Даутова (Нурлат районы) иң көчлесе булды, икенче урынны Людмила Гафиятуллина (Баулы районы), өченче урынны Галина Мавлина (Мамадыш районы) алды.

Консультантлар арасында призлы урыннар түбәндәгечә бүленде: җиңүче – Разил Низамиев, көмеш – Рәсим Бәдретдинов, бронза – Хәлим Гатиатуллин. Барлык җиңүчеләр һәм призерлар мактау грамоталары һәм акчалата сертификатлар белән бүләкләнде.